izabrana dela

izabrana dela

недеља, 23. април 2017.

VIŠE OD ISTINE: KADIJEVIĆ O KADIJEVIĆU

  
VIŠE OD ISTINE: KADIJEVIĆ O KADIJEVIĆU
Knjiga razgovora sa Đorđem Kadijevićem

Autor: Dejan Ognjanović
Izdavač: Orfelin, Novi Sad, 2017
Uz pomoć FCS-a,
i fondova za kulturu grada Novog Sada i pokrajine Vojvodine


VIŠE OD ISTINE: KADIJEVIĆ O KADIJEVIĆU je knjiga razgovora sa rediteljem Đorđem Kadijevićem koje je vodio i priredio Dejan Ognjanović.
Razgovori sa ovim velikanom srpskog filma pokrivaju njegov celokupan opus, i to hronološki, od filma Praznik (1967) pa do, za sada, poslednjeg – dokumentarnog TV filma Tito i umetnost (2014) iz serijala „Titova soba tajni“. Knjiga sa podjednakom pažnjom govori i o TV projektima Đorđa Kadijevića: serijalima „Fantastika“ i „Beogradske priče“, kao i o velikoj TV seriji „Vuk Karadžić“.
U otvorenom i iscrpnom razgovoru Kadijević minuciozno izlaže osnove svog svetonazora i svoje filmske poetike: govoreći o sebi i formativnim događajima svoje biografije on govori i o ključnim dešavanjima u Srbiji od II svetskog rata naovamo i pretvara se u pronicljivog svedoka jednog vremena. Kao autor čija su dela često bila posvećena istorijskoj tematici, Kadijević govori o svom odnosu prema vremenu, istoriji, prolaznosti i večnosti – ali i o svom odnosu prema srpskom narodu i njegovom mestu u istorijskim procesima.
Osvrćući se na uslove u kojima su njegovi filmovi nastajali, Kadijević govori i o svojim saradnicima – pre svega o svom stalnom direktoru fotografije, Aleksandru Petkoviću – Petku, ali i o najvećim glumcima srpskog filma s kojima je sarađivao, kao što su: Slobodan Perović, Pavle Vujisić, Aleksandar Berček, Miki Manojlović, i drugi. Kadijević otvoreno govori o brojnim kulturnim poslenicima nekadašnje srpske kinematografije i Televizije Beograd, uključujući i svoje kolege, reditelje, i tako upotpunjuje sliku uslova u kojima su filmovi nastajali u vreme SFRJ, i u vreme posle njega, sve do današnjih dana.
            Lucidni i intelektualno potkovani Kadijevićev um suvereno se kreće kroz kulturu i umetnost svih epoha, a posebno XX veka, povlačeći brojne paralele sa filozofijom, politikom, istorijom i drugim oblastima. Njegov smisao za humor i ironiju daje posebnu draž i bogatstvo ovoj knjizi.

          Razgovori su potkrepljeni uvodom autora, Dejana Ognjanovića; kratkim podacima o zapletu i ekipi svakog pojedinog filma ili serije; nužnim komentarima i objašnjenjima u fusnotama; bogatim i ekskluzivnim fotografskim materijalom iz Kadijevićeve lične fototeke, kao i iz arhive RTS-a.
Rezultat razgovora Dejana Ognjanovića i Đorđa Kadijevića, zabeležen u ovom rukopisu, mnogo je više od puke knjige intervjua: ovo je temeljita autopoetička studija, utemeljena i faktografski i teorijski, i obogaćena obiljem ekskluzivnih fotografija koje dodatno doprinose njenom statusu prvorazrednog dokumenta kakav je nužno potreban našoj kulturi.
Autor ove knjige, Dejan Ognjanović, svojim ranijim knjigama već se bavio skrajnutim vrednostima srpskog filma, npr. u zborniku Novi kadrovi: skrajnute vrednosti srpskog filma, koju je ko-priredio (Clio, Beograd, 2008) i gde je već objavio jedan studiozan esej o Kadijevićevom Prazniku. Takođe, u knjizi U brdima, horori:srpski film strave (NKC, Niš, 2007) temeljito je analizirao Kadijevićeve filmove fantastike i strave, a nizom tribina i autorskih večeri na kojima je učestvovao zajedno sa Kadijevićem dokazao se kao jedan od najboljih poznavalaca njegovog filmskog rada.

*

VIŠE OD ISTINE: KADIJEVIĆ O KADIJEVIĆU, knjiga iscrpnih i nadahnjujućih razgovora sa pionirom srpskog filma fantastike i strave, Đorđem Kadijevićem, bogato je ilustrovana sa oko 225 (da – dve stotine dvadeset i pet!) ekskluzivnih, uglavnom nikad viđenih fotografija iz njegovih filmova i sa njihovih snimanja, i ima 496 strana B5 formata, u tvrdom povezu, sa srebrotiskom...
Evo sadržaja knjige:
Na nju se možete ODMAH pretplatiti. Pretplata traje do 20. maja.
Pretplatna cena je 1.900 din, a u knjižarama će biti oko 2.400.



Ako odlučite da smesta, po najpovoljnijim uslovima, sebi rezervišete ovu knjigu, evo šta treba da uradite. Novac (1.900 dinara) treba uplatiti na račun Orfelina (Kosovska 23, Novi Sad): ProCredit Bank 220-73108-85, a svrha uplate je: Pretplata na Kadijevića. Potom treba poslati mejl na orfelinns@gmail.com sa podacima: ime i prezime, tačna adresa i broj mobilnog. Isporuka knjiga je odmah po izlasku iz štampe, sredinom maja.
Uzgred, podsećam vas da je Orfelin pre pola godine objavio i Kadijevićev mračni roman BOŽIJA VOLJA koji još uvek možete naručiti od ovog izdavača.

Takođe vam skrećem pažnju, odnosno podsećam, da tokom maja izlaze još dve nove knjige Orfelina: VELIKI BOG PAN – Artura Makena (klikni za detalje!) i Priče o čudnovatom – Ransoma Rigsa.
Za one koji odluče da kupe sve tri knjige – poseban popust. Umesto 3.700, sve tri knjige možete dobiti za 3.500 (poštarina je uračunata u cenu). Ako se odlučite za ovu opciju, sve je isto kao gore u uputstvima, samo što uplaćujete 3.500 i naznačite Za majske knjige.
            Koricu i unutrašnjost knjige grafički je dizajnirao David Tankosić a fotografije u Kadijevićevom stanu koje vidite u ovom postu (a neke su i u knjizi) načinio je Dušan Mladenović. Obojici zahvaljujem na odlično obavljenom poslu.

Evo više detalja o ovoj po svemu spektakularnoj knjizi.

Kratak opis:
Jedan od najznačajnijih srpskih filmskih i TV reditelja, Đorđe Kadijević, govori iscrpno, otvoreno i stručno o svom filmskom opusu, svojoj estetici i poetici, o svom vremenu.  Razgovori u ovoj knjizi hronološki su organizovani tako da prikazuju rađanje i razvoj Kadijevićevih poetskih principa od Praznika (1967) do Titove sobe tajni (2014).

Cilj projekta:
Predstaviti ličnost, misao i delo jednog od najznačajnijih aktera jugoslovenske i srpske kulturne scene, istaknutog reditelja i istoričara umetnosti, Đorđa Kadijevića i omogućiti re-evaluaciju njegovog opusa.


Ciljna grupa:
Stručna, ali i najšira javnost: istoričari umetnosti, filmski radnici, studenti filma i umetnosti, filmofili, svi koji se profesionalno ili amaterski bave filmom i zanimaju za ovaj umetnički medij.
Forma knjige (intervju) čini tekst dinamičnim, jasnim i razumljivim široj čitalačkoj publici, bez obzira što se teme razgovora dotiču najdubljih pitanja umetničkog stvaranja i života uopšte.


Očekivani rezultati:
A) Otkriti najširim krugovima domaće javnosti prvorazredno značajan a malo poznat i slabo istražen opus velikog umetnika i mislioca.
B) Re-evaluacija opusa velikog reditelja, ali i kinematografije koje je bio deo, kao i vrednosti televizijskog autorskog stvaralaštva, i uopšte jednog blisko prošlog vremena čije su teme i dileme i danas aktuelni.
C) Čitav niz podataka i uvida ove knjige doprineće boljem razumevanju nekih od najplodnijih faza u domaćoj istoriji kulture i umetnosti („Crni talas“, autorski TV filmovi, rađanje žanra fantastike i horora kod nas...).

Evo kako počinju moje
Uvodne napomene

            1. Van šablona

Đorđe Kadijević u našoj kulturi ima neobičan status, definisan dihotomijama koje su i odredile njegovu specifičnost: istovremeno intelektualac i „filmadžija“; istoričar umetnosti i reditelj; režiser za bioskop ali i za televiziju; autor žanrovskih ali i nežanrovskih filmova... Kolumnista vodećeg nedeljnika NIN (na likovne teme) i filmološka nepoznanica sa skrajnutim statusom u domaćim filmskim leksikonima i enciklopedijama... Slavan, i u senci; svima znan i – nepoznat... 
Ovime se ne iscrpljuju dihotomije vezane za njegov opus (tačnije, za dve njegove „paralelne profesije“, kako ih sam naziva), ali već i navedeni parovi suprotnosti dovoljni su da nagoveste jednu nesvakidašnju i potencijalno kontroverznu pojavu.


*

            Kadijević se odupire definisanju i uklapanju u ma koju kategoriju: on je, kao stvaralac, etabliran, a opet – uvek i svuda stranac, gotovo autsajder. Među rediteljima bio je posmatran sa zazorom, kao došljak iz drugog sveta – kao intelektualac, odnosno „likovni kritičar koji pokušava da režira“. Među likovnim umetnicima i kritičarima posmatran je, sa čuđenjem, kao reditelj koji, umesto da tematizuje njih i njima slične, snima filmove o običnim ljudima u ruralnoj sredini. Među bioskopskim rediteljima retko se pominje jer ga smatraju prevashodno televizijskim autorom. Na televiziji, stalno zaposlene „kolege iz radnog odnosa“ gledale su ga kao uljeza iz sveta bioskopa koji remeti njihova ustaljena pravila snimanja. Iako inicijalno stigmatizovan kao „crnotalasovac“ zbog svoja prva dva igrana filma, slabo se uklapa u šablon te grupacije reditelja i retko se, a i tada sasvim uzgred i ovlaš, nalazi u napisima o „Crnom talasu“. Kao pionir horora u našoj kinematografiji stekao je određeno priznanje, sa zakašnjenjem od više decenija, ali i ono je uglavnom ostalo u sferi „kulta“ – marginalnih publikacija i minornih festivala... Povremeno se poneko u štampi ili na internetu doseti Leptirice pa sroči prigodan tekst, uglavnom zasnovan na prepričavanju, nostalgiji i opštim mestima, računajući na prepoznatljivost i popularnost ovog naslova, ali ozbiljnih kritičkih napisa o tom i drugim Kadijevićevim filmovima ima vrlo malo...
            A kad se ispod svega podvuče crta, glavni (mada ne jedini) krivac za ovakvu situaciju upravo je sâm Kadijević. Njegova nezainteresovanost za samoreklamiranje, za klike i tabore, za centre moći, kao i njegova umetnička, poetička neuklopivost u vladajuće paradigme domaćeg filma i svesni, snažni zazor od bilo kakve etikete, bilo kakvog pripadanja i svojatanja, u korenu su jednog skoro unikatnog statusa: da bude istovremeno svima znan, a opet, suštinski nepoznat i neprepoznat. I tako, već decenijama...

* * *

            A evo šta su u svojim recenzijama o ovoj knjizi kazala dva istaknuta domaća poznavaoca i stvaraoca.

Aleksandar Erdeljanović
Upravnik Arhiva Jugoslovenske Kinoteke

Đorđe Kadijević je režiser čiji je rad višestruko obeležio našu kinematografiju, pre svega filmovima Praznik (1967) i Pohod (1968), ali je podjednak doprinos dao i njegov snažan autorski rad na televiziji, gde je proizveo neke od najzapaženijih TV filmova, kao što su Leptirica i Karađorđeva smrt, i neprevaziđenu TV seriju Vuk Karadžić.
            Ovaj autor se sa velikim uspehom oprobao u različitim žanrovima (ratni film, istorijski, horor...), često na pionirski način smelo tretirajući tematiku koju je malo ko smeo da takne (npr. fenomen kontrarevolucije, ili I svetski rat) ili žanrove kojima se niko do tada kod nas nije bavio (fantastika i horor).
            U knjizi Više od istine: Kadijević o Kadijeviću ovaj umetnik govori otvoreno, iscrpno i lucidno o svojim filmovima sa dubinom i prodornošću kakvi do sada nisu bili viđeni i koji bacaju novo svetlo na njegov opus – ali i na vreme u kojem je stvarao, tako da ovo nije samo knjiga o jednom umetniku, već i o jednom vremenu i jednom narodu. Njegove meditacije o užasima II svetskog rata, o filozofiji egzistencijalizma, o istočnom i zapadnom poimanju horora, o katoličkom i pravoslavnom shvatanju Đavola, o turbulentnoj istoriji Srbije i Jugoslavije – zapravo služe istoj svrsi: da upotpune i novim slojevima obogate sliku o iskustvu, misli i viziji koji stoje iza njegovog dela.
           

*

Miloš Radivojević
filmski reditelj

Rukopis knjige „Više od istine: Kadijević o Kadijeviću“ predstavlja dragocen, a slobodno bi se moglo reći fundamentalan doprinos boljem razumevanju i re-evaluaciji opusa jednog od naših najznačajnijih reditelja, Đorđa Kadijevića.
            Ovaj autor, kako to Dejan Ognjanović u uvodu ističe, u našoj kulturi ima neobičan status, definisan dihotomijama: istovremeno intelektualac i filmadžija; istoričar umetnosti i reditelj; režiser i za bioskop i za televiziju, i žanrovski i nežanrovski... Kolumnista vodećeg nedeljnika NIN i filmološka nepoznanica sa skrajnutim statusom u domaćim filmskim leksikonima i enciklopedijama...
Stručno vođeni razgovori u ovoj knjizi umešno su, hronološki organizovani tako da prikazuju rađanje i razvoj Kadijevićevih poetskih principa. Bogatstvo uvida koje ova knjiga nudi relevantno je ne samo za bolje razumevanje ovog značajnog stvaraoca, nego i za vreme koje je svojim dugim životom obeležio, od svedočanstava koja počinju II svetskim ratom, pa preko doba Titove Jugoslavije kada je stvorio svoja najznačajnija dela, pa sve do našeg „tranzicionog“ doba.
Tekst ove knjige otkriva Kadijevića kao usamljenog, gordog pojedinca koji ne pripada konstituisanom načinu mišljenja, već je autentična pojava koja uistinu jeste delovala razorno ali nadgrađujuće na kulturu, remeteći kolotečinu i donoseći nešto smelo, svoje, originalno, dotad neviđeno a suštinski značajno za istu tu kulturu, bez obzira na to koliko je ova bila (ne)sposobna da to prepozna i valorizuje.
Kao takva, ova knjiga je od prvorazrednog značaja za ovu kulturu i zaslužuje najtopliju preporuku za objavljivanje.

*

Ova knjiga objavljena je bez ikakve pomoći Ministarstva kulture Republike Srbije. Na konkursu za izdavačke projekte od nacionalnog značaja za 2016. godinu ona NIJE dobila nikakva sredstva; vajna komisija je procenila da je četrdesetak drugih knjiga te godine bilo značajnije za nacionalnu kulturu od ove knjige razgovora s jednim od najznačajnijih filmskih stvaralaca i uopšte intelektualaca koje su ova i njoj prethodeće zemlje imale. Na svu sreću, malo i uz pomoć gorepomenutih, ali pre svega zahvaljujući Orfelinu koji je prepoznao vrednost ovog rukopisa, knjiga će se uskoro najzad naći pred čitaocima!

Kao što ja to uvek ponekad kažem: kad Kadijević govori, pametni vade beležnicu i zapisuju!

четвртак, 20. април 2017.

VELIKI BOG PAN – Artur Maken



            Sa velikim zadovoljstvom najavljujem predstojeću, sedmu knjigu Orfelinove edicije „Poetika strave“: u njoj ćete naći moj izbor od osam najboljih horor priča kultnog pisca Artura Makena pod naslovom VELIKI BOG PAN.
            Sadržaj ove knjige čine sledeće novele i priče:


Veliki bog Pan
„The Great God Pan“

Srž unutarnjeg svetla
„The Inmost Light“

Beli ljudi
„The White People“

Ceremonija
„The Ceremony“

Svetleća piramida
„The Shining Pyramid“

Priča o crnom pečatu
„The Novel of the Black Seal“

Beli prah
„The Novel of the White Powder“

Krajnji sever
„N“

            Sve ove priče preveo je Dejan Ognjanović.
Pored njih, kao što ste već navikli, isti autor napisao je i opširan i stručan pogovor u kojem kontekstualizuje Makenovo delo u istoriji horor proze (gde zauzima jedno od najznačajnijih mesta!). Naslov tog teksta je Artur Maken: Mračna ekstaza.
Tu je, naravno, i veoma detaljna biografija ovog pisca koji je imao vanredno slikovit i zanimljiv život (uključujući tu i članstvo u okultnoj organizaciji Zlatna zora, veze sa dekadentizmom, urbanu legendu koju je začeo početkom I svetskog rata, itd), a koju je takođe sastavio dr Ognjanović.
Obim knjige iznosi 330 strana, a sve to je savršeno odštampano, ušiveno i povezano u tvrde korice kako biste ovu klasičnu, vrednu i nadasve za košmare inspirativnu knjigu mogli mnogo puta da čitate i iščitavate i pozajmljujete, a možda i da potraje vašem potomstvu (if any). Ovo je svakako zbirka bez koje ne bi smela da bude nijedna ozbiljna kolekcija fantastične proze, a o mračno-hororičnoj da i ne govorim.
Jezovitu koricu, kao i unutrašnje ilustracije, sačinio je veliki Nišlija (u novosadskoj emigraciji) – Ivica Stevanović.
Spremite se za jednu zaista stravičnu i košmarnu knjigu natopljenu mističnim, atavističnim užasima i neljudskom grozom kakvi se retko nalaze. Ona je zasnovana na Makenovom ubeđenju, iznetom u priči „Crvena ruka“:
„Svete tajne zla kao i dobra svuda su oko nas, i živimo i krećemo se, verujem, u nepoznatom svetu, mestu gde postoje pećine i senke i žitelji sumraka. Moguće je da se čovek ponekad može kretati unazad putanjom evolucije i verujem da jezivo predanje još uvek nije mrtvo.“
Kada je Makenova novela Veliki bog Pan bila prvi put objavljena 1894. godine, izazvala je šok kod kritike svojom smelošću i žestinom, kao i pojedinim za to viktorijansko vreme previše otvorenim nagoveštajima nastrane, demonske seksualnosti. Evo nekoliko odabranih kritika iz tog doba:

„Ova knjiga je, ucelo gledano, najsnažnije i najpromišljenije neprijatna od svih koje smo videli na engleskom jeziku. Mogli bismo reći i više, ali suzdržavamo se kako ne bismo jednom takvom delu davali reklamu.“ (Mančester gardijan)

„To je nekoherentni košmar seksa i navodno užasnih misterija što se iza njega kriju, i moglo bi se zamisliti da od njega pati čovek sklon morbidnim promišljanjima nad takvim temama, ali uskoro bi ga mogao dovesti do ludila ukoliko se ne obuzdava.“ (Vestminster gazet)

„Začudna parabola suviše morbidna da bi mogla biti proizvod zdravog uma.“ (Literari njuz)

Nasuprot uštirkanim viktorijancima, prodorno pronicljivi Lavkraft je Makena bespogovorno hvalio u svom znamenitom eseju „Natprirodna strava u književnosti“, gde je pored ostalog rekao: „Među živim stvaraocima kosmičke strave i kosmičkog straha uzdignutih do najčistijih umetničkih visina malo je onih – ako ih uopšte i ima – koji bi mogli da se uporede sa mnogostrano obdarenim Arturom Makenom, tvorcem dvanaestak dugačkih i kratkih pripovesti u kojima elementi potajnih užasa i nepojamne strave dosežu do najdublje suštine i istinske realističnosti.“
Ako je „Veliki bog Pan“ Makenova najslavnija i najuticajnija priča, „Beli ljudi“ su nesumnjivo njegova najbolja. Za Lavkrafta je ona bila druga najbolja horor priča ikada napisana, odmah iza Blekvudovih „Vrba“: „Makenovo pripovedanje, koje je pravi trijumf veštog izbora i izuzetne odmerenosti, odiše ogromnom, postepeno nagomilanom, snagom dok teče u bujici bezazlenog dečjeg čavrljanja u kojem se naziru aluzije na čudne 'nimfe'.“ Njemu je bilo jasno: „svaki će pronicljiv kritičar morati da prepozna remek-delo fantastične književnosti koje ima gotovo bezgraničnu snagu u nagoveštavanju nadmoćne groze i kosmičkog ludila.“
Pored toga, Lavkraft je kazao u jednom pismu:
„Postoji kod Makena ekstaza straha kakvu su svi drugi živi ljudi previše tupi ili bojažljivi da uhvate i kakvu čak ni Po nije uspeo da pojmi u svoj njenoj najogoljenijoj nenormalnosti.“
            Zanimljivo je da je i Stiven King veliki poštovalac ove novele i u svojoj studiji Danse Macabre svrstava je u sam samcit vrh horor proze kada, pišući o Ukletoj kući na brdu, kaže: „zapravo, čini mi se da su ona i Džejmsov Okretaj zavrtnja jedina dva velika romana natprirodnog u poslednjih sto godina (mada bismo mogli dodati dve dugačke novele: „Makenovog 'Velikog boga Pana' i Lavkraftovu 'U planinama ludila').“ King je otvoreno priznavao njen uticaj na sopstvenu priču pod naslovom „N“
Na svom sajtu on povodom nje, a na pitanje da li je inspirisana Lavkraftom, piše:

Ne Lavkraftom; ona je nadahnuta 'Velikim bogom Panom' Artura Makena, koji je jedna od najboljih priča strave ikada napisanih. Možda i najbolja na engleskom jeziku. Moja nije ni izbliza toliko dobra, ali sviđala mi se prilika da spojim neurotično ponašanje –opsesivno-kompulzivni poremećaj– sa idejom makroverzuma ispunjenog čudovištima. To je bila dobra kombinacija. Što se tiče odnosa Lavkraft vs. Maken: da, Lavkraft je u krajnjem zbiru svakako bolji jer je uradio više sa tim konceptima, ali 'Veliki bog Pan' je čitaocima pristupačniji. I Maken je tu bio prvi. Napisao je 'Pana' 1895. kada je HPL (sic) imao pet godina.


            U komentarima na kraju zbirke Odmah posle sutona King je za istu tu priču napisao:

Na nju je snažno uticao 'Veliki bog Pan' Artura Makena, priča koja (poput Drakule Brema Stokera) prevladava svoju prilično trapavu prozu i besomučno se uvlači u čitaočevu zonu strave. Koliko besanih noći je izazvala? Bog bi ga znao, ali neke od njih bile su i moje. Mislim da je 'Pan' najpribližnije što je horor žanr prišao velikom belom kitu, i da pre ili kasnije svaki pisac koji ovu formu ozbiljno shvata mora da se okuša sa njenom temom: da je stvarnost tanak sloj, a da je prava stvarnost s druge strane beskrajni ambis ispunjen čudovištima.

Ono što ne pamtim da sam negde pročitao jeste priznanje da je njegova rana, kratka priča „Siva masa“ prilično besraman plagijat (i trivijalizacija) Makenove priče „Beli prah“, gde se umesto apotekarskog praška kao agens preobražaja nađe – pokvareno pivo!

H. L. Borhes je izabrao Makenove priče za svoju „Vavilonsku biblioteku fantastične književnosti“, a u predgovoru je napisao da „poseduju žestinu i samoću što su svojstvene pesništvu“, da „osećamo da ih je nadahnuo izvorni osećaj“ i da „čitalac neće lako zaboraviti te dobro zasnovane more koje, uz malo mašte i nesreće, mogu preplaviti i njegove noći.“

Veliki poznavalac i proučavalac horor proze, S. T. Džoši, s pravom je priču „Beli ljudi“ izabrao kao njegovu najbolju u tematu magazina Ru Morg posvećenom 150. godišnjici Makenovog rođenja:

Dok neke od Makenovih ranijih priča vire iza velova bajki i narodnih predanja, središnji tekst 'Belih ljudi' često i sam ima formu nalik njima. Ponekad on uzima ritam balade, i dobar deo te priče mogao bi se nazvati poezijom, dok posmatrana kao celina ova začarana pripovest, kao u transu, skoro da prejudicira postignuća Džejmsa Džojsa i Virdžinije Vulf. Ne pada mi na um nijedna druga priča strave koja koristi glas naivnog pripovedača tako vešto i radi tako dubokog efekta.

A veliki pisac strave, T.E.D. Klajn pisao je za priču „Beli ljudi“:
...ona ostaje najčistiji i najsnažniji izraz onoga što je Džek Salivan nazvao 'transcendentalnom' ili 'vizionarskom' tradicijom natprirodnog. Većina drugih priča iz te tradicije (Blackwood’s “The Wendigo”, E.F. Benson’s “The Man Who Went Too Far”, and Machen’s own “The Great God Pan”) samo opisuju susrete sa mračnim pradrevnim silama koje vladaju iza ivice civilizacije; „Beli ljudi“ kao da zapravo predstavljaju plod jednog takvog susreta, autentični paganski artefakt...
- The Penguin Encyclopedia of Horror and the Supernatural (1986)-


Posle svega rečenog, da li je uopšte potrebno još nešto dodavati?
Samo još ovo: PRETPLATA na knjigu VELIKI BOG PAN Artura Makena raspisuje se ovog časa. Šta treba da uradite?   
Novac (900 dinara) treba uplatiti na račun Orfelina (Kosovska 23, Novi Sad): ProCredit Bank 220-73108-85, a svrha uplate je: Pretplata na Pana. Potom treba poslati mejl na orfelinns@gmail.com sa podacima: ime i prezime, tačna adresa i broj mobilnog, kao što treba naznačiti i naslove knjiga za koje se kupac odlučio. Pretplata traje od 20. aprila pa do 20. maja, a isporuka knjiga je odmah posle toga. U knjižarama će ova knjiga koštati 1.210 din.
Napomena: najbolji način da podržite ovo što Orfelin radi, a pre svega da olakšate postojanje edicije „Poetika strave” jeste da u što većem broju kupite ovu knjigu u pretplati!

ALI TO NIJE SVE!
Orfelin u narednih mesec dana izdaje još dve druge knjige koje bi vas morale zanimati!
U štampi je
VIŠE OD ISTINE: KADIJEVIĆ O KADIJEVIĆU

            Moja knjiga iscrpnih i nadahnjujućih razgovora sa pionirom srpskog filma fantastike i strave, Đorđem Kadijevićem, bogato ilustrovana sa oko 225 (da – dve stotine dvadeset i pet!) ekskluzivnih, uglavnom nikad viđenih fotografija iz njegovih filmova i sa njihovih snimanja, na 495 strana B5 formata, u tvrdom povezu, sa srebrotiskom... Detaljnija najava ove knjige stiže za par dana, do tada evo samo njene zadnje korice. 

Pretplatna cena je 1.900 din, u knjižarama će biti oko 2.400. Ako se pretplaćujete samo na ovu knjigu, uz uplatu napišite Za Kadijevića.

            Takođe, uskoro izlazi i ovo:
Priče o čudnovatom – Ransom Rigs
Oni koji su čitali trilogiju Ransoma Rigsa o čudnovatoj deci gospođice Peregrin znaju da se nevidljivi dečak Milard Nalings često poziva na knjigu Priče o čudnovatom koja je neka vrsta tajne istorije Čudnovatih. Ta knjiga se sada pojavljuje u Orfelinovom izdanju.
Tvrdo ukoričena, ušivena, sa koricama u zlatotisku, na 200 strana, sa fantastičnim ilustracijama Endrjua Dejvidsona i u maestralnom prevodu Save Kuzmanovića.
Pretplatna cena je 900 din a u knjižarama će biti 1.210.
Evo jedne od ilustracija iz knjige.
Za one koji odluče da kupe sve tri knjige – poseban popust. Umesto 3.700, sve tri knjige možete dobiti za 3.500 (poštarina je uračunata u cenu). Ako se odlučite za ovu opciju, sve je isto kao gore u uputstvima, samo što uplaćujete 3.500 i naznačite Za majske knjige.

Sve tri knjige izlaze iz štampe u prvoj polovini maja i biće isporučivane pretplatnicima čim se budu pojavile iz štampe.

понедељак, 17. април 2017.

THE WAILING CONFUSION



Odavno sam na blogu pisao o filmu THE WAILING. Šta sam pre skoro godinu dana o njemu napisao, možete se podsetiti ako kliknete na plavi link.
Ovaj film je izazvao brojne polemike, tumačenja, rasprave, egzegeze, filozofijade, maratone i ostala natjecanja u rasplitanju Kolariću-Panića koji nam je ponuđen u ova dva i po sata smućkanog triler-horora, okultnog horora, horor komendije, policijskog procedurala, serijskog ubice, zaraze, zombija, filma demonske opsednutosti i svega osim kuhinjskog slivnika ubačenog u ovu korejsku klin-čorbu.
            Do sada sam ga pogledao četiri puta – od toga, poslednji put je bilo na nedavnom FEST-u, kada sam, zbog ovog filma (tj. njegovog kasnog termina za novinarsku projekciju), bio voljan da debelo iza ponoći peške pređem nekoliko kilometara po ne baš toplom vazduhu; pazi, ne zbog premijernog gledanja (premijerno sam ga gledao na skrineru dobijenom preko RUE MORGUE-a), nego zbog četvrtog gledanja!
            Da li sam posle gledanja na VELIKOM PLATNU nešto pametniji? Da li sam bliži rešenju enigme ko ovde koga i zašto baš tada i baš tako i baš njega/nju – pogledajte u ovoj zanimljivoj raspravi koju sam pre neki dan imao na Fejsbuku. Da, upravo tako – na onom mestu koje većina ljudi koristi za cat videos & cat pictures, za širenje meme-a i jućub spotova, za slike svoje dece i svojih obroka i svojih srećnih života ja sam se upustio u dijalog sa jednim pokušajem tumačenja ovog filma, a sada, zato što je to šteta da to čami samo tamo, daleko od očiju mnogih koje bi to moglo zanimati, rešio am da tu diskusiju podelim sa vama. Možda se nećete složiti ni sa mnom ni sa mojim drugim diskutantom, ali će vas valjda naša diskusija i ponuđeni argumenti i PITANJA podstaći na neka vaša nova promišljanja i tumačenja ovog filma!
            Ako se to desi, ne budite sebični, ne čuvajte to za sebe – podelite svoje teorije sa nama, ovde, u komentarima! Do tada, evo kako je to izgledalo. Pošto su moji sagovornici (uglavnom) Ameri, diskusija je bila vođena na američanskom. Inače, svi involvirani su profesionalci iz sveta filma: programski direktori festivala, kritičari, selektori, novinari...




Travis Crawford: It's funny -- a lot of people *hate* the final section of THE WAILING, primarily because it's not exactly the most coherent resolution in the world, but I kind of liked it simply because it does opt to go off in a unique direction.

Dejan Ognjanovic: "not exactly the most coherent resolution in the world"! Ha ha ha! Not exactly among the top 100.000 most coherent resolutions in the world, more likely!
I like it against my better judgment. but after 4 viewings I'm still not sure there is any reason (or sense) that stuff happened the way it did. many actions and reactions throughout the film make no coherent sense whatsoever.

Dag Sødtholt: I thought it was a terrifically thrilling ride, but I agree, any film should still make sense. Do you have one example? (If I decide to see it again in the near future.)

Dejan Ognjanovic: The main thing is - the Jap. The film seems to accuse prejudice, including racial prejudice against him, but the films shows that in this instance he IS the devil (or at least something evil, an evil spirit or what not). But is he, really? Or does the film show him from THEIR eyes? But how do we know whose perspective is assumed in any specific scene? Let's not forget that we see him 'objectively' in the very first scene, setting up a trap - i.e. fishing... Coincidence? I think not. ALSO - what is the sin that the bumbling policeman is accused of and punished for by having his daughter possessed? Prejudice! He went against the Jap with no evidence. BUT, again, he had every reason to suspect him. And the film proves that he was right in that. Or was he?
And if the shaman was in cahoots with the Jap - what WAS the masterplan between the two of them? What were they aiming for? What's the shaman's motivation? What's the purpose of the 'exorcism'? Why is the Jap so much hurt, almost killed by it, if they're in it together?
Not to mention who/what is the Woman? What's her role in the plot, is she of this or the other world? She seems to protect the village, but again, is not very efficient in it, and demands some strange sacrifices... and we have no clue as to the limits of her powers (if any, except making shamans vomit profusely).
In short, my hunch is that the writer/director is not playing fair, that he's omitting info that should not be omitted and that he's adding confusing details, and that the purpose of it all is mystification instead of a mystery.



Paul Kazee (to Dejan Ognjanovic): - Shamans, like Mediums, invite the spirits of the dead inside them. One occupational risk of being is Shaman is becoming possessed by an evil spirit. With that in mind, note that the Japanese man is a Monk who has become possessed by an evil spirt, but - thanks to a botched exorcism - the spirit leaves him and enters the Shaman instead. As such, the two are not so much in cahoots, as both independently taking turns serving an evil master. And yes, the woman is a guardian of sorts. What follows is a much too long and messy attempt to make some sense of the film, largely based on...
1) the following video posted to youtube (https://www.youtube.com/watch?v=lxjp2YIk798), 
2) a reddit post that disagrees with the video on several points (https://www.reddit.com/user/Michiwitch), and
3) responses to both of these by several other people.
One of the stated themes of the film appears to be that people see what they expect to see - or are conditioned to see - thus the Catholic Priest seeing HIS understanding of "The Devil" in the possessed Japanese Monk. No doubt, this conceit is also meant to encompass an audience's understanding of the film, but - even so - it is worth reviewing some elements of the film that viewers are being asked to interpret.
First, I suppose it needs to be noted that characters and concepts throughout the film relate to an assortment of spiritual beliefs. Second, in keeping with the theme of seeing what one is conditioned to see, a central idea in the film is that there are Demons among us who can change their appearance, or who seem to change appearance depending on who is doing the looking. Or maybe we merely see them as demons.
In any case, a key character is "The Japanese Stranger." He appears to be a Buddhist Monk who has become possessed by an evil Crow Spirit/Demon. When the police ask him why is came to Korea, he says "Youko", which I've read is an archaic term for a Fox Spirit. In Japanese mythology, a Fox Spirit is often a beloved guardian or protector (though a Fox Spirit is often alternately presented as a seductress who - often unintentionally - leads men to their demise), so presuming he was possessed by evil before arrival (as opposed to becoming possessed after arrival), it would seem he wishes to destroy this guardian Fox Spirit.
This leads us to the ghostly female character, who some critics have referred to as a "Guardian Angel," which fits rather nicely with the guardian Fox Spirit theory. It should be noted, that this character is not given a name in the films Korean credits. Instead, the written Korean characters that were translated as "Mu Myeong" in the subtitles, actually mean "nameless" or "no name" (or so I've read). In any case, she appears to have good intentions, and - though seen by the Monk as a Buddhist Fox Spirit - at various points in the film, she is also seems to be associated with Christianity. One early indication of this could be that she is introduced throwing stones, possibly a reference to the Biblical quote, "Let he who is without sin, cast the first stone." Then, later, she oversees the "cock crowing three times" scenario, a Biblical reference relating to Peter's denial of his Faith, while here relating to the policeman's need to have Faith in her. In any case, whatever she is (and maybe it depends on whether it's the Buddhist Monk or the Christian policeman who is doing the looking), her interest seems more in defeating the Demon than in saving the family, though - if she can do the later by accomplishing the former, she will.
Confused yet? Here's a rough summary of the sequence of events, starting from the point that the Policeman's daughter is stricken:
1. Under influence of an evil Crow Spirit, the Monk infects the Policeman's daughter.
2. The cop destroys the Monk's ritual room, kills his black dog and threatens to kill him if he does not leave in 3 days.
3. In response, the Monk hangs a dead black goat at his door to curse the policeman's family further (father is paralyzed momentarily; the daughter goes rabid and kills a neighbor). Via a ritual, he also revives a zombie to serve him as protection against the angry villagers.
4. A good Shaman is brought into the village by a policeman's mother. His goat and other animals, one might note, are white.
5. The Shaman removes a hidden black crow curse from a barrel and performs a risky out-of-body hex to kill the Monk. For the hex to be successful, the Shaman warns the policeman that there should be no drinking, no visitors and no interruption.
6. Although the hex is directed at the Demon who is inside the Monk, the daughter - who is under partial control of the Demon - also suffers in pain, and thus, pleads for her father to stop the hex.
7. The Monk almost dies from the Shaman's hex, but the interruption in the hex allows the Crow Demon to leave the weakened Monk in order to inhabit the Shaman instead.
8. The Monk, now good, returns to his room to recuperate, but remembering that he has revived a dangerous zombie, panics and goes out in search of it.
9. Meanwhile, fearing for his daughter's life, the policeman goes to the Monk's house with friends intent upon killing the Monk.
10. The Monk tries to escape the angry villagers but falls down a short cliff. He cries at the thought of his past sins and at the irony of his circumstance.
11. The Monk then sees the Ghostly Woman/Guardian Angel/Fox Spirit and chases after her. She runs from him, causing him to fall into the path of the policeman's car.
12. The policemen presumably kill the Monk by throwing him over a cliff.
13. The Shaman (now bad) laughs, recognizing that the Crow Demon has succeeded in making murderers out of the villagers. The Crow Demon can now also afford to loosen his grip on The Shaman, as he can easily re-enter and reanimate the dead and/or critically injured Monk.
14. The Shaman tries to collect souls for the Crow Demon (via picture taking), but he is confronted by The Ghostly Woman.
15. Fearing for his life, he abandons his mission and flees home seeking the protection of Buddha via candle lighting. The Crow Demon, however, reminds the Shaman that he is not done with him, first by blowing out his candles, and then by delivering a dead crow unto him as a death omen.
16. The Shaman still tries to flee, but the Crow Demon rains moths upon him to further instill in him a fear for the consequences in abandoning his task.
17. The Shaman rushes back toward the village to resume his final task, which is to collect the souls of the policeman's family. In order to accomplish this, he attempts to trick the policeman into believing that the "The Ghostly Woman" is an evil Demon, and that the Monk was just an innocent victim.
18. The Ghostly Woman sets up a trap for the Crow Demon. For the trap to be successful, however, the policeman must show Faith in her, and - of course - he has no reason to do so. Medicine has failed him. Catholicism has failed him. Why put his faith in her over the Shaman?
19. Ultimately, he denies her and finds that his daughter has killed his entire family. His daughter then kills him, and finally, she dies as well.
20. The Shaman arrives to take photos and collect their souls.


Dejan Ognjanovic (to Paul Kazee) - Thank you, Paul! Are you the author of all this, or is it copied from somewhere else? In either case, please don’t be mad that I’m NOT BUYING ANY OF IT – for reasons shown below.
„the Japanese man is a Monk who has become possessed by an evil spirt” – How do we know this, based on the film? Was it shown? Were we told? By whom?

“When the police ask him why is came to Korea, he says "Youko" – Damn, I wonder what the translation said at this point. I don’t recall him mentioning spirits of any kind!

“she is introduced throwing stones, possibly a reference to the Biblical quote, "Let he who is without sin, cast the first stone." 
– This is one of the most nonsensical ‘arguments’ I’ve ever read! Acting like a semi-retarded person, or a very small child, randomly and aimlessly throwing small stones at people, just so as to allude to a random verse from the bible? So, since she’s throwing stones, it should imply that SHE is without sins? Well, for a Guardian spirit I’d say it’s a pretty big sin when they’re not doing their job! Who did she GUARD? She let the Jap come into the village and kill dozens of people, preventing nothing, guarding no one! Her greatest ‘HELP’ comes at the end, when she demands that a man sits and waits for the 3rd crow of a cock while he has every reason to believe that his family is in mortal danger while they speak! WOW, what a great test. A random stranger who REFUSES TO TEL WHO/WHAT SHE IS (WHY?) orders you to wait while your kid and wife may be DYING, and when you fail to do that, somehow YOU’re the one to blame, not the ‘guardian’ spirit! NONSENSE!

“She oversees the "cock crowing three times" scenario, a Biblical reference relating to Peter's denial of his Faith, while here relating to the policeman's need to have Faith in her.”
This is incredibly shallow and senseless ‘explanation’ because it joins the events which ARE NOT SIMILAR IN ANY WAY (except very superficially).
In the Biblical reference, Peter denies Jesus although he was his FOLLOWER and was in a privileged position to SEE and HEAR firsthand who/what HE was. So, it is a conscious and cowardly denial of his faith (for fear of Roman consequences) and betrayal of Jesus.
In the film, the cop HAS ABSOLUTELY NO KNOWLEDGE WHATSOEVER ABOUT THE ‘GUARDIAN’ WOMAN and has NO REASON WHATSOEVER TO HAVE ‘FAITH’ IN HER. He does not betray anyone, he does not deny anything but a random unknown person making random demands!
Is the film promoting BLIND FAITH as a virtue?
Even if so, even for a BLIND FAITH, one needs a tiniest vestige of a shadow of a reason or proof that some ONE/THING deserves faith – not just ANY RANDOM STRANGER who comes and demands faith ‘because I told you so’!


“Under influence of an evil Crow Spirit, the Monk infects the Policeman's daughter.” So, this evil spirit is not inseparable one, like say Pazuzu in The Exorcist, who can possess only one person at a time and has to jump from person to person (say, from Raegan to Demian, unable to be in both of them at the same time)? Is this concept of POSSESSION AS INFECTION based on some Eastern folklore, or is it invented for the film? It seems very much ANYTHING GOES to me! 

“Via a ritual, he also revives a zombie to serve him as protection against the angry villagers.” Is there ANY LIMIT to shaman’s powers? He can possess whomever he wants, he can raise the dead… On the other hand, his opponent, the Foxy Lady, can DO WHAT, EXACTLY? Go around throwing stones at people? And he’s so worried about her that he had to come all the way from Japan to deal with her? Btw. How effective ‘weapon’ is it, really, to have one mindless tottering zombie protect you against the MOB OF RIGHTFULLY ANGRY PEOPLE? Quite RANDOM & POINTLESS, not to mention attention-drawing. 

“allows the Crow Demon to leave the weakened Monk in order to inhabit the Shaman instead.“ Why isn’t this signaled in any small way in the film? How do we know this is what happened?

“The Monk, now good, returns to his room to recuperate, but remembering that he has revived a dangerous zombie” – So, the possessed have a memory of what they did under the influence of the evil spirit? Interesting. Usually it’s not like that.

“He cries at the thought of his past sins and at the irony of his circumstance.” – Well, this is quite clumsily done, if THAT’S the meaning behind this scene. I’d say the director is to blame for the confusion, for failing to be even remotely clear as to WHO’S POSSESSED (OR NOT) WHEN BY WHO/WHAT!

“She runs from him, causing him to fall into the path of the policeman's car.” HOLY MOLLY! How do you make someone do something while RUNNING AWAY FROM THEM?! 1) If the “Monk” is GOOD at this point, why should he be chasing the “good” Foxy Lady? 2) Even an animal would fail to be lead into such a clumsy trap as the one described above for the Jap (not to mention, if the evil spirit is not in him at that time, if he’s just an empty vessel, why should the Foxy bother killing him? HE’S GOOD NOW, FOR CHRIST SAKES!) 3) The film does not show the Jap chasing the Foxy when he falls onto the car. She’s nowhere to be seen in front of him. So, how/why is he ‘lead’ in front of the car if we’re not shown his ‘lure’?!


“Fearing for his life, he abandons his mission and flees home seeking the protection of Buddha “ – So, a person possessed by an evil spirit goes and actively asks protection from his opponent? Sorry, but that makes no sense. 

“The Shaman rushes back toward the village to resume his final task, which is to collect the souls of the policeman's family” So, one moment he’s possessed and evil, next he’s doing the goody Buddha rituals, then again he’s collecting souls, then repenting, then running AWAY, then running TOWARDS, - THIS WHOLE BACK-AND-FORTH is silly and clumsy and utterly CONFUSING. Not a good thing in ANY plot, and quite RUINOUS in a horror film!

“For the trap to be successful, however, the policeman must show Faith in her, and - of course - he has no reason to do so. Medicine has failed him. Catholicism has failed him. Why put his faith in her over the Shaman?” This rule, for the trap to be successful, seems utterly RANDOM! Why should it work just that way? Why does the Foxy Lady need HIS F*CKING FAITH in anything? And WHY should he have it in her? NO REASON WHATSOEVER! SHE GAVE HIM NO REASON TO HAVE FAITH IN HER. She even refused his very reasonable questions, she failed to say anything about who/what she was… and therefore SHE’s the one who’s to be blamed for the ensuing tragedy, not the cop’s “lack of faith”! SOME GUARDIAN!

And what about the final scene? This ‘explanation’ fails to account for the last scene, with the priest in the Jap’s lair, where he assumes the full demonic shape. What about THAT?

Paul Kazee (to Dejan Ognjanovic) - Wow! You REALLY have it in for this flick. As noted, most of what I wrote comes from a youtube video and a reddit thread. The film fascinated me and - for that reason - I wanted to try to make some sense of it. The video and the reddit helped me to do that.

Dejan Ognjanovic (to Paul Kazee) I'm glad for you if what you quoted/retold above made sense to you; sadly, it did not clarify anything to me other than strengthening my hunch that the film is just confusing and inconsistent for its own sake, without any point or coherence to it. Tere's good kind of ambiguity, which I welcome ('The Turn of the Screw', THE SHINING, etc), but this is a bad kind, based on gaps, inconsistencies, random stuff and too wild expectations from the viewers' willingness to fill in the all-too-numerous blanks with whatever associations come to their minds from whatever branch of religion, mysticism or folklore belief comes handy at any given point (but with no overall coherence).

* * *


Tu smo negde, otprilike, (o)stali. Ako imate šta da dodate, samo izvol'te!